3 - تواضع رهبر در آيات قرآن كرارا به پيامبر ص توصيه شده است كه نسبت به مؤمنان متواضع ، مهربان و نرم و ملايم باشد ، اين منحصر به پيامبر اسلام نيست ، هر كس در شعاع وسيع يا محدودى وظيفه رهبرى بر دوش دارد اين اصل را كه از اصول اساسى مديريت صحيح است بايد به كار بندد ، چرا كه سرمايه بزرگ يك رهبر محبت و پيوند معنوى پيروانش با او است ، و اين بدون تواضع و خوشرويى و خير خواهى حاصل نمىشود ، هميشه خشونت و قساوت رهبران عامل مهم تفرقه و پراكندگى مردم از گرد آنان است . امير مؤمنان على ع در نامه خود به محمد بن ابى بكر چنين مىفرمايد فاخفض لهم جناحك و الن لهم جانبك و ابسط لهم وجهك و آس بينهم فى اللحظة و النظرة : « بالهاى خود را براى آنها فرود آر ! و در برابر آنها نرمش كن و چهره خود را گشاده دار ، و ميان آنان حتى در نگاه كردن مساوات كن » ( 1 ) . 4 - مقتسمين چه اشخاص هستند ؟ برنامه‌هاى الهى بدون شك عموما حافظ منافع همه انسانها است ولى در ظاهر و نظر ابتدايى معمولا بعضى مطابق ميل ما است ، و بعضى بر خلاف ميل ما است ، و اينجاست كه مؤمنان راستين از مدعيان دروغين شناخته مىشوند ، گروه اول همه را در بست مىپذيرند حتى آنجا كه ظاهرا به سود آنها نيست و مىگويند : كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا « همه از ناحيه خدا است » ، و هيچگونه تجزيه و تقسيم و تبعيض در ميان احكام الهى قائل نيستند . اما آنها كه دلهاى بيمارى دارند و حتى مىخواهند دين و حكم خدا را

--> ( 1 ) نهج البلاغه بخش نامه‌ها نامه 27 .